درمان ارتودنسی معمولا از مشاوره و معاینه شروع میشود، بعد نوبت عکسبرداری و قالبگیری یا اسکن دندانها میرسد. بعد از آن دندانها تمیز میشوند، دستگاه روی دندانها نصب میشود و جلسههای تنظیم دورهای شروع میشود. وقتی دندانها به جای درست رسیدند، دستگاه برداشته میشود و ریتینر برای نگه داشتن نتیجه شروع میشود. ترتیب کلی برای همه یکی است، اما جزئیات هر مرحله به نوع دستگاه و مشکل هر بیمار بستگی دارد.
در جلسه اول مشاوره ارتودنسی چه اتفاقی میافتد؟
در جلسه اول متخصص ارتودنسی دهان و دندانهای شما را معاینه میکند و درباره سوابق پزشکی و دندانپزشکیتان سوال میپرسد. شما هم میتوانید خواستههایتان را بگویید؛ مثلا اگر به خاطر شغل نمیخواهید دستگاه دیده شود، این موضوع در انتخاب روش درمان مهم است. در پایان همین جلسه نوع درمان، مدت تقریبی آن و هزینه برآوردی توضیح داده میشود و برای عکسهای لازم راهنمایی میشوید.
چرا قبل از ارتودنسی باید عکس رادیولوژی و قالب یا اسکن دندانها گرفته شود؟
معاینه با چشم فقط ظاهر دندانها را نشان میدهد، اما ریشه دندانها، استخوان فک و دندانهای نیمهنهفته فقط در عکس دیده میشوند. معمولا عکس پانوراما و سفالومتری گرفته میشود تا رابطه دو فک و موقعیت دندانها دقیق بررسی شود. قالبگیری یا اسکن دیجیتال هم مدل دقیقی از دندانها میسازد که متخصص روی آن برنامه درمان را میچیند.
اگر دندان پوسیدگی یا لثه ملتهب داشته باشم، میتوانم ارتودنسی را شروع کنم؟
پوسیدگی و بیماری لثه باید قبل از نصب دستگاه درمان شوند، چون با براکت و سیم تمیز کردن دندانها سختتر میشود و مشکل سریعتر بدتر میشود. در بزرگسالان این موضوع مهمتر است، چون بیماری لثه در این سن شایعتر است و میتواند به استخوان اطراف دندان آسیب بزند. به همین دلیل گاهی شروع ارتودنسی چند هفته عقب میافتد تا اول دندانها سالم شوند.
آیا برای ارتودنسی حتما باید دندان کشیده شود؟
کشیدن دندان در ارتودنسی همیشه لازم نیست و فقط وقتی انجام میشود که فضای کافی برای چیدن دندانها وجود نداشته باشد. مثلا اگر دندانها خیلی شلوغ و روی هم افتاده باشند، متخصص ممکن است کشیدن یک یا چند دندان را پیشنهاد کند. تصمیم نهایی را بعد از بررسی عکسها و مدل دندانها میگیرند، نه در همان نگاه اول.
چه نوع دستگاههایی برای ارتودنسی انتخاب میشود و تفاوتشان چیست؟
رایجترین روش ارتودنسی ثابت با براکت فلزی است و براکت سرامیکی همین کار را با رنگی نزدیک به رنگ دندان انجام میدهد. در ارتودنسی لینگوال براکتها پشت دندانها نصب میشوند و دیده نمیشوند، اما هزینه بالاتر و عادت کردن سختتری دارند. ارتودنسی نامرئی با الاینر شفاف و ارتودنسی متحرک با پلاک هم گزینههای دیگرند که بیمار میتواند آنها را از دهان در بیاورد. انتخاب بین اینها به نوع مشکل، سن و خواسته شما بستگی دارد و باید با متخصص تصمیم گرفته شود.
قبل از چسباندن براکتها دندانها چطور آماده میشوند؟
اول پلاک و جرم دندانها گرفته و سطح دندانها پولیش میشود تا چسب بهتر بنشیند. بعد دندانها کاملا خشک میشوند و روی سطحشان مادهای مخصوص قرار میگیرد که کمک میکند براکت محکمتر بچسبد. این مرحله دردی ندارد و چون کیفیت آن روی ماندگاری براکتها اثر مستقیم دارد، بیدقتی در آن باعث افتادن زودهنگام براکتها میشود.

مراحل ارتودنسی دندان
براکتها و سیم ارتودنسی چطور روی دندانها نصب میشوند و چقدر طول میکشد؟
متخصص با چسب مخصوص براکت را روی هر دندان قرار میدهد و با تابش نور، چسب را سفت میکند. بعد سیم نازک و انعطافپذیر اولیه از داخل براکتها رد میشود و با کش یا سیم ظریف روی آنها محکم میشود. این سیم با فشار ملایم، کمکم دندانها را به سمت جای درست هدایت میکند. نصب براکتها معمولا در یک جلسه حدود یک ساعته انجام میشود.
در روزهای اول بعد از نصب دستگاه چه حسی دارم و چه مدت طول میکشد تا عادت کنم؟
در چند روز اول دندانها کمی درد میکنند و ممکن است لب و گونه به براکتها حساس باشد. صحبت کردن هم در ابتدا کمی عوض میشود، چون زبان هنوز به جسم خارجی عادت نکرده، ولی معمولا بعد از چند روز برطرف میشود. غذاهای نرم در این روزها کمک میکنند راحتتر عادت کنید. اگر درد یا زخم شدید بود، حتما به کلینیک اطلاع بدهید.
کشها در ارتودنسی چه کاری انجام میدهند؟
کشهای کوچک روی براکتها سیم را در جای خودش نگه میدارند و در صورت نیاز فشار بیشتری به دندانها وارد میکنند. این کشها در رنگهای مختلف هستند و بیمار میتواند رنگ دلخواهش را انتخاب کند. کشهای بزرگتر یا الاستیکها هم بین دو فک بسته میشوند تا رابطه فک بالا و پایین، مثلا اوربایت یا آندربایت، اصلاح شود.
جلسههای تنظیم ارتودنسی هر چند وقت یکبار است و در آن چه کاری انجام میشود؟
فاصله جلسههای تنظیم معمولا چهار تا شش هفته است، ولی بسته به نوع دستگاه و نظر متخصص ممکن است کمی کمتر یا بیشتر شود. در هر جلسه متخصص پیشرفت دندانها را بررسی میکند، کشها را عوض میکند و هر چند وقت یکبار سیم نازک را با سیم ضخیمتر جایگزین میکند. بعد از هر تنظیم ممکن است یک تا سه روز درد خفیف داشته باشید که طبیعی است و خودش از بین میرود.
کل درمان ارتودنسی چقدر طول میکشد؟
درمان ارتودنسی معمولا بین شش ماه تا سه سال طول میکشد. مدت دقیق به شدت ناهنجاری، نوع دستگاه و سن بیمار بستگی دارد؛ مثلا در کودکان چون فک هنوز در حال رشد است، درمان معمولا کوتاهتر است. همکاری بیمار هم نقش مهمی دارد، چون نیامدن به جلسهها یا رعایت نکردن توصیهها درمان را طولانیتر میکند. زمان دقیق را فقط متخصص بعد از معاینه میتواند بگوید.
وقتی ارتودنسی تمام میشود، براکتها چطور برداشته میشوند؟
وقتی دندانها به موقعیت مطلوب رسیدند، متخصص براکتها را با ابزار مخصوص از روی دندان جدا میکند. بعد چسب باقیمانده تمیز و دندانها پولیش میشوند. این کار باید با دقت انجام شود تا به مینای دندان آسیبی نرسد، پس هرگز نباید خودتان یا غیرمتخصص براکت را جدا کند. برداشتن براکتها پایان دستگاه است، اما درمان هنوز تمام نشده و مرحله نگهداری شروع میشود.
ریتینر چیست و چرا بعد از ارتودنسی لازم است؟
ریتینر نگهدارندهای است که دندانها را در جای جدیدشان ثابت نگه میدارد. بعد از برداشتن دستگاه، دندانها تمایل دارند کمی به جای قبلی برگردند و ریتینر از این اتفاق جلوگیری میکند. ریتینر میتواند ثابت یا متحرک باشد و مدت استفاده از آن طبق شرایط هر بیمار از شش ماه تا حدود دو سال یا بیشتر تعیین میشود. اگر طبق دستور استفاده نکنید، ممکن است تمام زحمت ارتودنسی از بین برود.

مراحل ارتودنسی دندان
مراحل ارتودنسی نامرئی با الاینر شفاف چه تفاوتی با ارتودنسی ثابت دارد؟
در ارتودنسی نامرئی هم با معاینه و اسکن دیجیتال شروع میشود، اما بعد از آن مسیر حرکت دندانها با نرمافزار طراحی و مجموعهای از الاینرهای اختصاصی ساخته میشود. بیمار باید الاینرها را حدود بیست تا بیستودو ساعت در روز بپوشد و فقط موقع غذا خوردن و تمیز کردن دندانها آنها را در بیاورد. معمولا حدود هر دو هفته یک الاینر جدید گرفته میشود و جلسههای پیگیری هر شش تا هشت هفته انجام میشود. این روش هم در پایان ریتینر لازم دارد.
مراحل ارتودنسی کودکان با بزرگسالان چه فرقی دارد؟
در کودکان رشد فک هنوز کامل نشده است و متخصص میتواند با دستگاههایی مثل هدگیر یا فضانگهدار، علاوه بر دندانها، موقعیت فک را هم اصلاح کند. در بزرگسالان رشد فک تمام شده است، بنابراین اگر مشکل فکی شدید باشد ممکن است ارتودنسی بهتنهایی کافی نباشد و جراحی لازم شود. بزرگسالان باید قبل از شروع درمان، بیماریهای دهان و لثه را هم درمان کنند. در کودکان هم همکاری با دستگاه متحرک اهمیت دارد، چون کم پوشیدن آن نتیجه را خراب میکند.
خلاصه عرایض
ارتودنسی درمانی طولانی است، اما مراحلش مشخص و قابل پیشبینی است: مشاوره، عکس و برنامهریزی، نصب دستگاه، تنظیمهای منظم، برداشتن دستگاه و ریتینر. اگر درمان را پیش یک متخصص باتجربه شروع کنید و به جلسهها، بهداشت دهان و استفاده از ریتینر پایبند باشید، بیشتر نگرانیها از بین میرود. اولین قدم همین است که در جلسه مشاوره سوالهایتان را بپرسید و برنامه درمان و زمانبندی را بدانید.

قبل و بعد مراحل ارتودنسی دندان
برای دیدن سایر خدمات دندانپزشکی از جرمگیری تا ایمپلنت، میتوانید به صفحه دندانپزشکی در اصفهان کلینیک صدف سر بزنید.